webart: wyspiański, stanisław

wyspiański, stanisław (ur. 1869 kraków, zm. 1907 kraków)
poeta, malarz, autor dramatów i scenograf. syn rzeźbiarza franciszka i marii z rogowskich. szkoły ukończył w krakowie (1875-79 szkołę Ćwiczeń przy seminarium nauczycielskim, 1879-87 gimnazjum Św, anny). przyjaźnił się z j.mehofferem, h.opieńskim i s.estreicherem. już w latach szkolnych ujawniły się jego uzdolnienia plastyczne (pierwsze datowane rysunki z 1879), a także zainteresowania teatrem (1880/81 - samodzielnie skomponowany teatr kukiełkowy, zainteresowanie szekspirem; 1882 założył kółko dramatyczne, do którego należeli j.mehoffer, h.opieński, s.estreicher, l.rydel). już w 1884 uczęszczał na oddział rysunków szkoły sztuk pięknych do f.cynka, w.Łuszczkiewicza i j.matejki, który w latach 1889-90 zaangażował go wraz z j.mehofferem do współpracy przy polichromii kościoła mariackiego). w tym samym roku zapisał się na wydział filozoficzny uniwersytetu jagiellońskiego, uczęszczając na wykłady i seminaria z historii, historii sztuki i literatury. w latach 1888-89 odbył dwie podróże inwentaryzacyjno-artystyczne po kielecczyźnie i podkarpaciu pod kierunkiem prof. s.tomkowicza. w 1890 za radą k.stryjeńskiego odbył większą podróż po europie: włochy, szwajcaria, francja, niemcy, praga. w latach 1891-94 przebywał w paryżu, gdzie uczęszczał do academie des beaux-arts i academie colarossi. w 1897 był jednym z członków-założycieli towarzystwa artystów polskich "sztuka", a także objął kierownictwo artystyczne pisma prowadzonego przez s.przybyszewskiego "Życie". w 1902 został członkiem i uczestnikiem wystaw towarzystwa "polska sztuka stosowana", w tymże roku został powołany na docenta w katedrze malarstwa religijnego w krakowskiej akademii sztuk pięknych; w 1905 został wybrany do rady miejskiej krakowa. był laureatem nagrody artystycznej akademii umiejętności fundacji p.barczewskiego: 1901 - za kartony witraży wawelskich, 1905 - za cykl pejzaży z kopcem kościuszki.