zycie i tworczosc - rustem jan.

rustem, jan (ur. 1762 stambuł, zm. 21.06.1835 okolica wilna)
z pochodzenia grek lub ormianin. do polski przywiózł rustema gen. adam czartoryski ok. 1774 i skierował na naukę malarstwa do norblina. artysta kontynuował studia w malarni u bacciarellego w warszawie, a w latach 1788-90 w niemczech; w 1788 przyjęty został tamże do loży wolnomularskiej. po powrocie do polski przebywał na litwie, na dworze ogińskich w słonimiu, a następnie w zdzięciole u sołtanów (ponownie był tu ok. pół roku w 1798). prawdopodobnie w 1794 wrócił do warszawy, skąd odbywał podróże po polsce. w 1798 został adiunktem smuglewicza przy katedrze malarstwa na uniwersytecie wileńskim, w 1811 profesorem nadzwyczajnym rysunków, w 1819 powierzono mu zajęcia z malarstwa, a w 1821 mianowano profesorem zwyczajnym. w 1826 przeszedł na emeryturę, wykładał jednak do zamknięcia uczelni w 1831. położył duże zasługi przy zorganizowaniu wileńskiej szkoły malarskiej. uczniami jego byli m.in.: wańkowicz, damel, oleszkiewicz i smokowski. ponadto pełnił różne zaszczytne funkcje na uniwersytecie: w 1812 mianowano go nadwornym konsyliarzem, a w 1818 radcą kolegialnym.
rustem był przede wszystkim portrecistą: wykonywał portrety często w niedużym formacie i miniaturowe (m.in. tadeusza kościuszki); malował także gwaszem pejzaże, zazwyczaj niewielkich rozmiarów oraz sceny rodzajowe, rzadko obrazy religijne i historyczne. pod koniec życia rysował projekty (często sceny fantastyczne) kart do gry, z których osiemdziesiąt wydanych zostało według sztychów g.kislinga. współpracował z teatrem wileńskim projektując dekoracje i kostiumy.
wybór rysunków rustema, litografowanych przez k.bachmatowicza, został wydany w wilnie w 1837 pt.: »souvenir pittoresque des petits ouvrages de j. rustem«.

portret antoniego wańkowicza, ok. 1805
olej, płótno, 204 x 121 cm;
muzeum narodowe w warszawie;
(70579 bajtów)

antoni wańkowicz (1758-1812) od 1807 marszałek szlachty pow. ihumeńskiego i później mińskiego, po wkroczeniu armii napoleońskiej na litwę organizator administracji działający głównie w mińsku. portret stanowi pendant do portretu żony anny z sołtanów, również w muzeum narodowym w warszawie.

portret józefa saundersa, ok. 1805
olej, płótno, 28,3 x 23,5 cm;
muzeum narodowe w warszawie;
(58412 bajtów)

portret jednego z członków rodziny józefa saundersa (1773-185) anglika, rytownika, profesora sztycharstwa na wydziale sztuk pięknych uniwersytetu wileńskiego; być może, przedstawia jego samego.