zycie i tworczosc - rajecka anna.

rajecka anna (ur. przed 1762 warszawa, zm. 1832 paryż)
była prawdopodobnie córką malarza józefa rajeckiego. kształciła się na koszt króla stanisława augusta od ok. 1780 w warszawie pod kierunkiem marteau i być może w malarni bacciarellego. studia artystyczne uzupełniała w paryżu co najmniej od 1783 jako stypendystka króla stanisława augusta, prawdopodobnie w jednej z trzech szkół prywatnych otwartych dla pań w luwrze, być może w tej, którą prowadził greuze. dzięki protekcji louis de silvestre'a i jego rodziny otrzymywała zamówienia portretowe od arystokracji francuskiej. w 1788 wyszła za mąż za artystę malującego głównie miniatury i zarazem autora książek z zakresu estetyki, pierre-maxie gault de saint-germain, dla którego również uzyskała protektorat stanisława augusta. jeszcze wiele lat po śmierci króla podpisywał się on: "ancien pensionaire du roi de pologne". rajecka pensję od króla otrzymywała jeszcze w 1792. w 1789 zamierzała powrócić z mężem do kraju, prawdopodobnie zatrzymało ją jednak w paryżu zamówienie stanisława augusta na kopie portretów osobistości francuskich, które wykonywała wraz z kilku uczniami davida.
w okresie terroru przeniosła się wraz z mężem do clermont-ferrand. do paryża wróciła wiele lat później, ale o jej działalności artystycznej z tych czasów brak danych. pod koniec życia ociemniała.
malowała przede wszystkim portrety (także miniaturowe) oraz sceny rodzajowe. posługiwała się głównie pastelem, również rysowała. w okresie warszawskim portretowała króla (w rysunku i miniaturze), osoby z najbliższego jego otoczenia, m.in. izabelę z poniatowskich branicką, annę z sapiehów potocką, dwoje dzieci generałowej grabowskiej oraz innych przedstawicieli polskiego oświecenia, jak józefa salezego ossolińskiego, ks. franciszka bohomolca, ignacego i stanisława kostkę potockich. większość tych prac rajeckiej wchodziła w skład galerii królewskiej.
we francji powstały m.in. następujące portrety rajeckiej : aleksandry z lubomirskich potockiej (1789), amelic ollivier descloseaux (1790) oraz piękny portret nieokreślonego mężczyzny z musee nissim de camondo. malowała także popiersia dziewczęce w typie buduarowych kompozycji greuze'a (dziewczynka z gołąbkiem, 1790). kopiowała ponadto dzieła cenionych artystów, m.in. bouchera i greuze'a. w 1791 wystawiła dwie prace na salonie w paryżu.

portret ignacego potockiego
pastel, papier, płótno, owal, 60 x 49 cm;
muzeum narodowe w warszawie;
(51326 bajtów)

ignacy potocki (1750-1809) wybitny polityk; 1791 marszałek wielki litewski, czołowy działacz komisji edukacji narodowej, stał na czele towarzystwa do ksiąg elementarnych; jeden z przywódców stronnictwa patriotycznego, współtwórca konstytucji 3 maja; 1794 członek rady najwyższej narodowej, członek warszawskiego towarzystwa przyjaciół nauk.
portret przypisywano l.marteau lub a.kucharskiemu. j.zielińska w portretach osobistofci obie te artybucje odrzuca i sugeruje autorstwo artysty francuskiego. ostatnio k.gutowska, opierając się na litografii w.Śliwickiego wydanej [w:] portrety wsławionych polaków rysowane w kamieniu przez wal. Śliwickiego z opisami ich życia przez al.chodkiewicza, warszawa 1820, nr 4) wykonanej wg tego portretu, udowodniła autorstwo rajeckiej.