oleszkiewicz, józef (ur. 1777 szydłowo (Żmudź), zm. 05.10.1830 petersburg)
początkowo uczył się sam, kopiując obrazy w galerii prozorów w wilnie. dzięki pomocy anny z radziwiłłów mostowskiej wstąpił w 1797 na uniwersytet wileński, gdzie zaczął studiować anatomię i fizjologię, a po roku rysunek i malarstwo u f.smuglewicza i j.rustema.
w 1801 zainteresował się nim aleksander chodkiewicz, pisarz i kolekcjoner, który go gościł około pół roku w swoim majątku pekałowie. w 1803 wysłał artystę na studia do paryża, gdzie uczył się w akademii i prawdopodobnie u j.l.davida.
do polski wrócił oleszkiewicz ok. 1806 i po krótkim pobycie u chodkiewicza w pekałowie przeniósł się do wilna. w 1810 wyjechał na stałe do petersburga, w 1820 otrzymał tytuł akademika tamtejszej akademii. w petersburgu oleszkiewicz cieszył się wielką popularnością nie tylko jako malarz, lecz także dzięki wysokim godnościom, które sprawował w wolnomularstwie. teozoficznym poglądom artysty uległ w pewnym stopniu mickiewicz, który poświęcił artyście wiersz w ustępie iii części dziadów.
oleszkiewicz był twórcą portretów, a także kompozycji historycznych, mitologicznych i religijnych. już na studiach malował portrety wilnian i okolicznej szlachty. w pekałowie przed wyjazdem do paryża namalował obrazy:
obrona trembomli, ,Śmierć katona i dwie sceny z życia harmodiusa i aristogitona. w paryżu kopiował dzieła dawnych mistrzów i namalował kompozycję
tetyda przynosząca zbroję achillesowi opłakującemu patroklesa.
z okresu pobytu w wilnie w latach 1807-10 pochodzą m.in. obrazy:
miłość antiocha do stratoniki (muzeum w wilnie), kompozycja wykonana dla chodkiewicza
pożegnanie jana karola chodkiewicza z małżonką anną przed wyjazdem na wyprawę chocimską oraz liczne portrety, m.in. marcina poczobuta, bpa hieronima strojnowskiego i dwa wizerunki adama jerzego czartoryskiego.
w petersburgu początkowo artysta kontynuował tematykę mitologiczną (m.in. Śmierć klitemnestry), tworzył obrazy religijne i kompozycje alegoryczne; w okresie późniejszym niemal wyłącznie wykonywał portrety osobistości polskich (m.in. marii szymanowskiej, s.morawskiego, henryka rzewuskiego, lwa sapiehy oraz rosjan a.f.lwowa, o.naryszkiny).
portret adama jarzego czartoryskiego, 1810
olej, płótno, 266 x 175,5 cm;
moskwa, gosudarstwiennyj istoriczeskij muzej;
(79071 bajtów)
portret młodej kobiety z córką, 1810
olej, płótno, 94 x 74,8 cm;
lwowska galeria obrazów;
(63215 bajtów)

temat strony:
malarstwo polskie
stworzono:
17 września 1999
aktualizowano:
17 września 1999
opracował:
jacek kopeć