webart: masłowski, stanisław

masłowski, stanisław (ur. 1853 włodawa, zm. 1926 warszawa)
stanisław masłowski był uczniem w.gersona i a.kamieńskiego w warszawskiej klasie rysunkowej. po studiach stale mieszkał w warszawie, skąd corocznie wyjeżdżał na plenery malarskie, m.in. na ukrainę w latach 1875-1886. fascynacja tamtejszym krajobrazem i folklorem sprawiła, że namalował wówczas wiele obrazów rodzajowych z postaciami kozaków (taniec kozaków, dumka jaremy). w 1886 r. przebywał w monachium; po 1900 kilkakrotnie jeździł do włoch i do paryża; w 1912 podróżował na sycylię i do tunisu. po 1903 r. wiele czasu spędzał w podwarszawskiej woli rafałowskiej. obok malarstwa olejnego uprawiał akwarelę i w tej trudnej technice doszedł do prawdziwego mistrzostwa. w swoich malowanych akwarelą krajobrazach - realistycznych, a zarazem dekoracyjnych - dawał, według własnych słów, "coś w rodzaju syntezy pejzażu polskiego".

akwarelę malwy w ogródku, datowaną na rok 1911 - "rok powstania (...) całego szeregu pejzaży akwarelowych najwyższej klasy" namalował masłowski podczas letniego pobytu w woli rafałowskiej, skąd tak pisał do syna: "malwy w ogródku kwitną różowo i oleander wypuścił także" (list z 9 viii 1911; cyt. za: m.masłowski, stanisław masłowski. materiały do życiorysu i twórczości, wrocław 1957, s.261).

na pozór niewiele się dzieje na tym obrazie malowanym lekko, "impresyjnie", nasyconym świeżą wiosenną zielenią. znajdujemy się w alejach ujazdowskich w warszawie pośród pałacyków i ogrodów arystokracji.
Środkiem alei przesuwa się skupiona ciasno grupka jeźdźców. są to kozacy, a pomiędzy nimi - jak gdyby specjalnie osłaniania przed oczyma nielicznych przechodniów - idą dwaj cywile. to aresztanci; być może uczestnicy dopiero co rozgromionej demonstracji przez wojsko rewolucyjno-patriotycznej demonstracji ulicznej, jednej z wielu, jakie w burzliwych latach 1905-1906 miały miejsce w wielu miastach królestwa polskiego. władze carskie rozprawiały się z manifestantami w sposób nader okrutny, głównie przy pomocy tych, teraz tak spokojnych, kozackich kawalerzystów.