webart: czyżewski, tytus

czyżewski, tytus (ur. 1880 przyszowa k.limanowej, zm. 1945 kraków)
malarz, poeta, krytyk artystyczny, członek założyciel ugrupowania formiści (początkowo ekspresjoniści polscy).
studia artystyczne odbywał w krakowskiej asp w latach 1902-07 pod kierunkiem j.mehoffera, j.unierzyskiego i l.wyczółkowskiego. przebywał następnie w paryżu w latach 1907-09, 1910-12 oraz 1922-30.
prace malarskie czyżewskiego z okresu przed i wojną światową miały charakter postimpresjonistyczny z silnym piętnem wpływów cezane'a. w 1915 podjął próby przełamania koncepcji obrazu jako dwuwymiarowego płótna, tworząc obrazy wielopłaszczyznowe z drewna i dykty. prace powstałe w okresie formistycznym, w latach 1917-22, cechuje dyscyplina formalna, czerpiąca z doświadczeń kubizmu francuskiego, sztuki ludowej, a zwłaszcza malowideł podhalańskich, swoisty antyestetyzm i nierzadko pierwiastek dadaistyczny czy nawet surrealistyczny. w obrazach z lat 1926-30 dochodzi szczególnie do głosu jego zamiłowanie do pastiszu i groteski, ciemna tonacja ustępuje miejsca barwom jaskrawym i kontrastowym. duży wpływ na malarstwo czyżewskiego w tym okresie miały jego podróże do francji, włoch i hiszpanii, w czasie których zetknął się z krajobrazem pełnym światła i kolorów oraz z nie znanymi sobie bezpośrednio dziełami sztuki. w latach trzydziestych zajmowały artystę poszukiwania kolorystyczne, dające jednak inne efekty niż u kapistów. zwaloryzowany kolor w jego obrazach wyraźnie kształtował formę, której kontur określała kapryśna choć wyraźna linia. na przełomie lat trzydziestych i czterdziestych nastąpiło wyciszenie walorów, barwy stały się bardziej świetliste i opalizujące.
w latach 1917-39 działał również jako wszechstronny krytyk artystyczny, publikując recenzje i korespondencje w licznych czasopismach krakowskich i warszawskich.