webart: chełmoński, józef

chełmoński, józef marian (ur. 1849 boczki pod Łowiczem, zm. 1905 kuklówka pow. grodzisk mazowiecki)
józef chełmoński urodził się 7 listopada 1849 r. we wsi boczki pod Łowiczem. zmarł 6 kwietnia 1914 w kuklówce. syn józefa, drobnego dzierżawcy, wójta wsi boczki, i izabeli z Łoskowskich. ożeniony był z marią szymanowską w 1878r.
pierwszych wskazówek w zakresie rysunku udzielał mu ojciec. po ukończeniu gimnazjum realnego w warszawie studiował w latach 1867-1871 w warszawskiej klasie rysunkowej oraz w prywatnej pracowni w.gersona. w latach 1871-1874 przebywał w monachium; od 23 stycznia 1872 przez kilka miesięcy studiował w tamtejszej akademii u h.anschutza i a.strahubera. istotniejszy jednak wpływ wywarło nań środowisko działających w monachium malarzy polskich na czele z j.brandtem i m.gierymskim. w 1872 i 1874 odwiedził kraj, odbył podróże na podole i ukrainę. najwcześniejsze prace chełmońskiego powstały pod silnym wpływem gersona. następne malowane w monachium i warszawie, głęboko odczute krajobrazy oraz pełne charakteru i ruchu sceny wiejskie, atakowane przez konserwatywną krytykę, stały się obok dzieł m. i a. gierymskich manifestacją pełnego realizmu. w 1875, dzięki pomocy c.godebskiego, wyjechał do paryża, gdzie wystawiał w oficjalnych salonach: w 1876 - sprawę u wójta, odwilż; w 1878 - czwórkę; w 1882 - przed karczmą, postój kozaków. wkrótce zdobył rozgłos; w 1878 a.goupil zawarł z chełmońskim umowę na prawo do pierwokupu jego obrazów. wiele z nich trafiło do anglii i ameryki.
po bytności w polsce w 1878 odbył podróż do wiednia i wenecji. odwiedziwszy jeszcze kraj w 1882 i 1883, powrócił doń na stałe w 1887, osiadając od 1889 we wsi kuklówka. w twórczości jego zaczęły dominować pełne sentymentu i nastroju krajobrazy, ożywione często motywem dzikiego ptaka czy zwierzęcia, oraz obrazy ściśle zespolonego z przyrodą życia chłopskiego.